Η Κύπρος είναι μια από τις παλαιότερες χώρες παραγωγής κρασιού στον κόσμο. Πράγματι, το επιδόρπιο κρασί «Κουμανδαρία» είναι το μόνο κρασί που έχει φέρει το ίδιο όνομα από τον 12ο αιώνα.
Τα τελευταία χρόνια, εκτός από τα μεγαλύτερα βιομηχανικά οινοποιεία, έχουν ξεφυτρώσει πολλά μικρά οινοποιεία σε διάφορα χωριά των αμπελουργικών περιοχών.
Θεωρείται ότι τα σταφύλια καλλιεργήθηκαν στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου πριν από περίπου 8.000 χρόνια και η πρακτική της αμπελουργίας επεκτάθηκε νοτιοανατολικά στις γύρω περιοχές, φτάνοντας στην Κύπρο. Δεν είναι ακριβώς γνωστό πόσο παλιά άρχισε η παραγωγή κρασιού στην Κύπρο, αλλά το εμπόριο του κρασιού είχε ήδη ξεκινήσει τουλάχιστον το 2300 π.Χ.
Ο Δρ Πορφύριος Δίκαιος, πρωτοπόρος της κυπριακής αρχαιολογίας και επιμελητής του Κυπριακού Μουσείου, πραγματοποίησε ανασκαφές στα περίχωρα του χωριού Ερήμη μεταξύ 1932 και 1935. Κατά τη διάρκεια αυτών των ανασκαφών, διάφορα θραύσματα στρογγυλών φιαλών αποκαλύφθηκαν και αποθηκεύτηκαν στο Κυπριακό Μουσείο, χωρίς να καθαριστούν. Χρονολογούνται στην Χαλκολιθική περίοδο (μεταξύ 3500 π.Χ. – 3000 π.Χ.). Το 2005, οι χημικές υπογραφές 18 από αυτά εξετάστηκαν από μια ομάδα Ιταλών αρχαιολόγων με επικεφαλής τη Maria-Rosaria Belgiorno. Δώδεκα έδειξαν ίχνη τρυγικού οξέος (συστατικό του κρασιού) που αποδεικνύει ότι τα δοχεία 5.500 ετών χρησιμοποιήθηκαν για κρασί.
Τα στοιχεία δείχνουν τώρα ότι η Κύπρος υποστήριξε αδιάλειπτα τη βιομηχανία οίνου περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη περιοχή στον κόσμο.

Τα γεγονότα αυτά υποστηρίζονται από τους μύθους και την αρχαία ιστορία. Το Τραγούδι του Σολομώντος επαινεί τα κρασιά της Κύπρου. Ο Έλληνας ποιητής Ευριπίδης γράφει για τα ταξίδια του στην Κύπρο για να δοκιμάσει το κρασί, το οποίο τότε ήταν γνωστό ως «Κυπριακό Νάμα».
Ο θρύλος λέει ότι ο ίδιος ο Διόνυσος, ο θεός του κρασιού, δίδαξε τον πρώτο θνητό να φτιάχνει κρασί: αυτός ήταν ο Ικάριος και η σκηνή απεικονίζεται σε ψηφιδωτό στο Σπίτι του Διονύσου στην Πάφο όπου εμφανίζονται και άλλες σκηνές σχετικές με το κρασί. Τα μουσεία του νησιού εκθέτουν περαιτέρω αρχαιολογικές μαρτυρίες αμπελοκαλλιέργειας και οινοποίησης.
Μερικοί θεωρούν ότι η Κύπρος παρήγαγε το παλαιότερο γνωστό κρασί της ιστορίας, το «Κυπριακό Νάμα», το οποίο καταναλωνόταν σε γιορτές λατρείας της Αφροδίτης.
Ο βασιλιάς Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος έφερε τα τοπικά κρασιά στο διεθνές προσκήνιο κατά τη διάρκεια των σταυροφοριών, εξάγοντάς τα για πρώτη φορά στην Αγγλία. «Πρέπει να επιστρέψω στην Κύπρο μόνο και μόνο για να δοκιμάσω ξανά αυτό το κρασί», φέρεται να είχε δηλώσει.
Παρόμοιος έπαινος προήλθε και από τον Σουλτάνο Σελίμ τον 16ο αιώνα. «Πρέπει να καταλάβουμε την Κύπρο», είπε στους στρατηγούς του, πίνοντας Κουμανδαρία. «Το νησί αυτό έχει ένα θησαυρός που αξίζει μόνο να βρίσκεται στην κατοχή του βασιλιά των βασιλιάδων».
Οι επισκέπτες του νησιού βρίσκουν τις ξεναγήσεις στα διάφορα οινοποιία συναρπαστικές, καθώς μαθαίνουν για τις ποικιλίες σταφυλιών, το έδαφος, τις πιο σύγχρονες μεθόδους που χρησιμοποιούνται τώρα για την παραγωγή μερικών εξαιρετικών κρασιών – και, βέβαια, δοκιμάζουν τα κρασιά.
Οινο-διαδρομές στην επαρχία της Πάφου


Υπάρχουν πολλές οινο-διαδρομές που μπορείτε να επιλέξετε στην περιοχή της Πάφου, η οποία σήμερα παράγει μερικά από τα πιο περιζήτητα κρασιά. Για μια μεγαλύτερη εκδρομή, κατευθυνθείτε προς τα βόρεια, κατά μήκος του δρόμου προς την Πόλη Χρυσοχούς, στο βιομηχανικό συγκρότημα Μεσόγη, ακολουθώντας τις πινακίδες.
Το οινοποιείο Φικάρδος σε αυτό το βιομηχανικό συγκρότημα είναι μοντέρνο και λειτουργικό και το ζεστό καλωσόρισμα και η ποικιλία των κρασιών που θα σας προσφέρει αξίζουν τον κόπο. Ο Κάθηκας, με αρκετά εστιατόρια που προσφέρουν εξαιρετικό φαγητό, διαθέτει δύο οινοποιεία, το Βασιλικό και το Στέρνα. Στο Στατό, μπορείτε να επισκεφθείτε τα οινοποιεία Άβακας και Αμφορέας για να δείτε, να δοκιμάσετε και να αγοράσετε. Περνώντας στους λόφους, το οινοποιείο στο Βουνί Παναγιάς βρίσκεται σε ένα εντυπωσιακό τοπίο, ενώ τα κελάρια και οι εγκαταστάσεις γευσιγνωσίας του είναι εξίσου εντυπωσιακές. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται το υπέροχο μοναστήρι της Χρυσορρογιάτισσας, το οποίο προσφέρεται για μια θαυμάσια επίσκεψη, όπου θα μπορέσετε επίσης να δείτε το παλαιότερο οινοποιείο της επαρχίας. Αξίζει να επισκεφθείτε και το οινοποιείο Λακριά στο χωριό Σαλαμιού και το οινοποιείο Νέλιον στο χωριό Πραιτόρι, όπως και το βραβευμένο οινοποιείο Τσαγγαρίδη, το οποίο βρίσκεται εκτός της πεπατημένης στο χωριό Λημόνα.
Όπου κι αν ταξιδέψετε, θα βρείτε ένα ζεστό καλωσόρισμα σε καφετέριες, με αναψυκτικά και ένα δωρεάν ποτήρι κρασιού που φτιάχνεται είτε από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη είτε τοπικά στο χωριό. Για φαγητό, μπορείτε να διαλέξετε από οικογενειακές ταβέρνες που σερβίρουν κρέας ψητό στα κάρβουνα μέχρι εστιατόρια για όλα τα γούστα. Και, φυσικά, το κρασί ρέει παντού άφθονο, για να γευτείτε πραγματικά την Κύπρο.
Οινο-διαδρομή Λαόνα-Ακάμας

Το γηγενές Ξυνιστέρι, μια λευκή ποικιλία σταφυλιού που μεγαλώνει σ’ένα κλίμα ήπιο λόγω της θαλασσινής αύρας, χρησιμοποιείται για τα τοπικά κρασιά, που θεωρούνται από τα καλύτερα λευκά κρασιά που παράγονται στο νησί. Όσον αφορά το κόκκινο κρασί, η περιοχή παράγει επίσης μερικά από τα καλύτερα, χάρη στη σπάνια και αρχαία ποικιλία σταφυλιού Μαραθεύτικο.
Θα ταξιδέψετε σε γοητευτικά χωριά όπου θα ανακαλύψετε μια πλούσια κουλτούρα και εντυπωσιακούς αμπελώνες.
Εκτός από την ευκαιρία να επισκεφθείτε τα τέσσερα οινοποιεία που βρίσκονται εκεί, η περιοχή προσφέρει μια ποικιλία από παραδοσιακές ταβέρνες, υπέροχη θέα από ψηλά, έντονη φυσική ομορφιά καθώς και την ευκαιρία να επισκεφθείτε την εντυπωσιακή χερσόνησο του Ακάμα.
Αυτή η τραχεία διαδρομή περνά μέσα από: Πάφο, Μεσόγη, Τσάδα, Στρουμπί, Κάθηκα, Ακουρδάλεια, Πάνω Αρόδες, Κάτω Αρόδες, Ίνεια, Δρούσεια, Πόλη Χρυσοχούς και Πέγεια.

